|
Przez bardzo długi okres czasu od narodzin tej gry (w XV w.) aż do początku XX w. grało się bilami wykonanymi tylko i wyłącznie z materiałów naturalnych. To produkcji bil wykorzystywano m.in. glinę, bakelit, celuloid, krystalit, stal a nawet drewno. Jednak najpopularniejszym materiałem była kość słoniowa. Z uwagi na ograniczoność zasobów kości słoniowej zaczęto poszukiwać sztucznych odpowiedników, które mogły by zastąpić ten cenny materiał pochodzenia zwierzęcego. Doszło nawet do tego, iż producenci akcesoriów bilardowych z Nowego Jorku wyznaczyli nagrodę 10 tys. dolarów dla osoby, która znajdzie materiał mogący zastąpić kość słoniową używaną do wyrobu bil.
Jako sztuczny substytut po raz pierwszy użyto celuloidu opatentowanego przez Johna Wesley Hyatt w 1968. Jednak nie sprawdził się zbytnio gdyż w procesie produkcji maił tendencję to częstego eksplodowania.
Obecnie używane bile wykonywane są najczęściej z tworzyw sztucznych takich jak żywice fenolowe, polimery czy poliestry.
Każda wyprodukowana bila powinna posiadać idealny kształt kuli, której środek geometryczny pokrywa się ze środkiem ciężkości. Jest to jeden z najbardziej restrykcyjnie przestrzeganych warunków w procesie produkcji. Ponadto bile wchodzące w skład jednego kompletu powinny posiadać jednolitą strukturę, ciężar i rozmiar.
Wielkość bil używanych do gry w 3 najpopularniejsze rodzaje gry przedstawia poniższy obrazek:
W zależności od rodzaju gry używa się wielu rodzajów, rozmiarów i zestawów bil:
Do gry w bilard francuski (potocznie nazwany karambolem) używa się 3 nieponumerowanych bil o średnicy 61,5 mm. W skład zestawu wchodzi bila biała, bila biała z kropką (tzw. „bila pikowa”) oraz bila kolorowa.
Do gry w bilard amerykański (potocznie nazywany „klasyczną ósemką”) używa się 15 kolejno ponumerowanych bil kolorowych oraz jednej białej bili rozgrywającej. Rozmiar bil wynosi 5,715 cm. z dopuszczalnym odchyleniem od tej granicy wynoszącym ~0,127 cm. Bile o numerach od 1 do 7 to bile pełne (tzw. „całe”), bile o numerach od 9 do 15 to bile z paskiem (tzw. „połówki”), natomiast bila z numerem 8 to bila jednolicie czarna.
Poszczególne kolory bil wg. ich numerów – odpowiednio „całe” i „połówki”:
1 i 9 - żółte
2 i 10 - niebieskie
3 i 11 - czerwone
4 i 12 - fioletowe
5 i 13 - pomarańczowe
6 i 14 - zielone
7 i 15 - brązowe
8 – czarna
Do gry w poola ( a także do gry w „klasyczną 8” - gdyż niekiedy w tej grze nie stosuje się oznaczeń kolorystycznych i numerycznych) używa się zestawu składającego z 16 bil, w tym 7 bil czerwonych, 7 bil żółtych, 1 czarnej i 1 białej białej.
Do gry w bilard angielski (potocznie nazywany „snooker”) używa się zestawu 22 bil o wymiarach 52,5 mm. z dopuszczalnym odchyleniem od tej granicy wynoszącym ~0,05 mm. W skład zestawu wchodzi: 15 bil czerwonych, 6 bil kolorowych, i 1 bila biała rozgrywająca.
Każdej z 6 kolorowych bil odpowiada liczba punktów, i tak:
żółta – 2 pkt.
zielona – 3 pkt.
brązowa – 4 pkt.
niebieska – 5 pkt.
różowa – 6 pkt.
czarna – 7 pkt.
Do gry w bilard rosyjski (potocznie nazywany „ruska piramida”) używa się zestawu 16 bil o najczęściej stosowanej średnicy 68 mm lub 71 mm. W skład zestawu wchodzi 15 bil białych i 1 żółta rozgrywająca.
Oprócz powszechnie stosowanych zestawów bil używa się jeszcze białej bili treningowej. Pełni ona identyczną funkcję jak bila biała, z tą jednak różnicą że na bili treningowej zaznaczona jest siatką ułatwiającą uderzenie bili w zamierzone miejsce i nadanie jej odpowiedniej rotacji.
|